Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesindeki artış, küresel enerji krizi karşısında ülkenin enerji güvenliğini ve ekonomik dayanıklılığını güçlendiriyor. SETA araştırmacısı Büşra Zeynep Özdemir, bu stratejik önemi analiz etti.
Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) araştırmacısı Büşra Zeynep Özdemir, Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışın enerji güvenliği, dışa bağımlılığın azaltılması ve ekonomik dayanıklılık açısından stratejik önemini vurguladı. Küresel enerji krizi ve fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalar, ülkeleri enerji politikalarını arz güvenliği ve bağımsızlık eksenine kaydırmaya zorluyor. Türkiye, bu bağlamda yerli ve yenilenebilir kaynaklara yönelerek önemli bir avantaj elde ediyor.
Türkiye’nin elektrik enerjisi kurulu gücünde yenilenebilir kaynakların payı son 25 yılda önemli ölçüde arttı. 2002’de yaklaşık 31.846 MW olan toplam kurulu güç, 2025 sonunda 122.519 MW’a ulaştı. Bu sürede yenilenebilir kaynakların payı ise 12.305 MW’tan 76.281 MW’a yükseldi. Bu artış, yenilenebilir enerjinin Türkiye’nin elektrik sisteminde tamamlayıcı olmaktan çıkıp ana unsurlardan biri haline geldiğini gösteriyor.
Mart 2026 itibarıyla Türkiye’nin elektrik kurulu gücü 125.078 MW’a ulaştı. Bu gücün yüzde 25,9’u hidroelektrik, yüzde 21,2’si güneş, yüzde 12’si rüzgar ve yüzde 1,4’ü jeotermal enerjiden oluşuyor. Özellikle rüzgar ve güneş enerjisindeki artış dikkat çekici; Mart 2026’da güneş enerjisi kurulu gücü 26.339 MW’a, rüzgar enerjisi kurulu gücü ise 15.066 MW’a yükseldi. Rüzgar ve güneşin toplam kurulu güç içindeki payı yüzde 33’e ulaştı.
Kurulu güçteki bu dönüşüm, üretime de yansıdı. Mart ayında Türkiye, yenilenebilir kaynaklardan 19,46 milyar kWh elektrik üreterek tüm zamanların rekorunu kırdı. Aynı ayda toplam elektrik üretiminin üçte ikisi yenilenebilir kaynaklardan sağlandı. Bu üretimin en büyük payı, yüzde 35,4’lük katkısıyla hidroelektrik santrallerinden geldi.
Hidroelektrik santralleri, yenilenebilir üretim kapasitesinin yanı sıra elektrik sisteminde dengeleyici rol oynuyor. Talep artışlarında devreye girebilen ve ithal yakıta dayalı üretimi azaltabilen bu santraller, doğal gaz santrallerine olan ihtiyacı azaltarak elektrik üretim maliyetlerini ve cari açığı olumlu etkiliyor. Ancak yağış rejimine bağlılıkları nedeniyle enerji planlamasında iklim değişikliği ve kuraklık risklerinin dikkate alınması önem taşıyor.
Türkiye’nin yenilenebilir enerji üretimindeki artış, ithal fosil yakıtlara olan bağımlılığı sınırlıyor. Elektrik üretiminde doğal gazın payının yüksek olması, küresel fiyat artışları, döviz kuru baskıları ve jeopolitik tedarik risklerine karşı kırılganlığı artırıyor. Yenilenebilir kaynakların payının yükselmesi, bu kırılganlığı azaltan bir tampon görevi görüyor. Bu nedenle yenilenebilir enerji, sadece emisyon azaltımıyla değil, aynı zamanda cari açığı sınırlayan, üretim maliyetlerini dengeleyen ve kriz dönemlerinde arz güvenliğini güçlendiren stratejik bir araç olarak öne çıkıyor.
2025’te Türkiye’nin elektrik üretiminin yüzde 33,6’sı kömürden, yüzde 23’ü doğal gazdan, yüzde 15,8’i hidrolik enerjiden, yüzde 10,9’u rüzgardan, yüzde 10,5’i güneşten, yüzde 3,2’si jeotermal enerjiden sağlandı. Fosil yakıtların ağırlığı sürse de rüzgar, güneş ve hidroelektriğin payı giderek belirleyici hale geliyor. Artan elektrik talebi dikkate alındığında bu dönüşüm daha da kritikleşiyor. 2025’te elektrik tüketimi 360.929 GWh ile rekor kırarken, elektrik üretimi de 362.992 GWh’e ulaştı. Sanayide elektrifikasyon, elektrikli araçlar, dijitalleşme ve şehirleşme gibi faktörler elektrik tüketimini artırmaya devam edecek.
Talep artışının yerli ve yenilenebilir kaynaklarla karşılanması, enerji ithalat faturasını sınırlayacak, arz güvenliğini ve ekonomik dayanıklılığı güçlendirecektir. Türkiye, 2035 yılına kadar rüzgar ve güneş enerjisi kurulu gücünü toplam 120 bin MW seviyesine çıkarmayı hedefliyor. Deniz üstü rüzgar enerjisi, batarya ve enerji depolama alanlarındaki hedeflerle birlikte, yenilenebilir enerji yatırımları dışa bağımlılığı azaltma, sistem esnekliğini artırma ve enerji arz güvenliğini güçlendirme arayışının merkezine yerleşiyor.
